धनुषाका गैरसरकारी संस्थाहरूको सूची: कसले के गर्छ

धनुषा जिल्लामा दर्ता भएका गैरसरकारी संस्थाहरूको सूची एकै ठाउँमा राखिएको कुनै सार्वजनिक वेबसाइट छैन। नेपालीमा खोज्दा जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालय, जिल्ला वस्तुगत विवरण र कहिलेकाहीँ भारतका असम्बन्धित पृष्ठसम्म निस्कन्छन्। त्यसैले यहाँ छोटो तर पुष्टि गर्न सकिने सूची राखिएको छ — धनुषामै कार्यालय भएका, आफ्नै वेबसाइटमा काम र सम्पर्क खुलाएका पाँच संस्था — अनि त्यसपछि आफ्नै जिल्लाको पूरा लगत समाज कल्याण परिषद्, एनजिओ महासंघ र जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट कसरी झिक्ने भन्ने तरिका।

यो सूचीमा हामी आफैं पनि छौं। अरूलाई लगाएकै मापदण्डमा आफूलाई पनि राखेका छौं, त्यसैले पाठकले तुलना गर्न सक्छ।

यो सूची कसरी छानिएको हो

सूचीमा राख्नका लागि चार कुरा चाहिने गरी मापदण्ड बनाइएको छ:

• कार्यालय धनुषा जिल्लाभित्रै होस् — जनकपुरधाम वा जिल्लाकै अर्को स्थानीय तहमा।
• संस्थाको आफ्नै सार्वजनिक वेबसाइट होस्, जहाँ काम गर्ने क्षेत्र लेखिएको होस्।
• स्थापना वर्ष वा दर्ता विवरण सार्वजनिक रूपमा उल्लेख होस्।
• सर्वसाधारणले सम्पर्क गर्न सक्ने कम्तीमा एउटा फोन वा इमेल होस्।

यी चार कुरा नभेटिएका संस्था यहाँ राखिएका छैनन्। त्यसको अर्थ ती काम गर्दैनन् भन्ने होइन। धनुषा जिल्लाका धेरै सामाजिक संस्थाको वेबसाइट नै छैन, र तिनको अभिलेख जिल्ला प्रशासन कार्यालयको दर्ता किताबमा मात्र हुन्छ। त्यो पूरा लगत कसरी हेर्ने, तल लेखिएको छ।

जनकपुर र धनुषाका गैरसरकारी संस्था: छोटो सूची

आसमान नेपाल

जनकपुरबाट सुरु भएको, अहिले मधेश प्रदेशभरि फैलिएको ठूलो संस्था हो। आफ्नै वेबसाइटमा सन् १९९९ मा स्थापना भएको र जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषामा दर्ता नं. ६९३/०५५/०५६ मा दर्ता भएको उल्लेख छ। संस्थाका अनुसार यसले मधेश प्रदेशका सबै स्थानीय तहसम्म पुग्ने गरी दर्जनभन्दा बढी परियोजना चलाइरहेको छ। बालबालिकाको संरक्षण यसको सबैभन्दा पुरानो काम हो।

जानकी महिला जागरण समाज

महिला समाजसेवीहरूले नै खोलेको र चलाएको संस्था हो। वेबसाइटका अनुसार सन् १९९३ (२०५० साल) मा स्थापना भएको, जनकपुरधाम–४ मा कार्यालय छ, र महिला, दलित, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा विपद्‌पीडित समुदायसँग काम गर्छ। लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको काम र प्रजनन स्वास्थ्य यसका लामो समयदेखिका क्षेत्र हुन्।

लाइफ नेपाल

लाइफ नेपाल जनकपुरको पिडारी चोकमा रहेको, सन् २०१२ मा जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषामा दर्ता भएको महिला नेतृत्वको संस्था हो। बालिकाको शिक्षा, अपाङ्गता समावेशिता र बाल संरक्षण यसका मुख्य क्षेत्र हुन्। कार्यालय आइतबारदेखि शुक्रबार बिहान १० बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म खुल्छ।

मिथिला वाइल्डलाइफ ट्रस्ट

धनुषामा वातावरण र वन्यजन्तुमा केन्द्रित भएर काम गर्ने संस्था कमै छन्। मिथिला वाइल्डलाइफ ट्रस्ट सन् २०१३ मा स्थापना भएको, जनकपुरमा आधारित र धनुषाधाम क्षेत्रको वन पुनःस्थापनामा काम गर्दै आएको संस्था हो। सर्पलगायत वन्यजन्तुको उद्धार, सामुदायिक वन व्यवस्थापन र वरिपरिका परिवारलाई वैकल्पिक आम्दानीको काम यसले एकै ठाउँमा जोडेको छ।

सृजनशील नेपाल: गणेशमान चारनाथमा आधारित गैरसरकारी संस्था

हामी गणेशमान चारनाथ नगरपालिका, धनुषामा आधारित छौं र जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषामा दर्ता भएका छौं। यो गैरसरकारी संस्थाले चलाउने कार्यक्रमहरू छ वटा छन् — बालबालिकाको शिक्षा, सुरक्षित खानेपानी, सामुदायिक स्वास्थ्य र एम्बुलेन्स सेवा, महिला सशक्तीकरण तथा सीप तालिम, कृषि र जीविकोपार्जन, अनि वातावरण तथा वृक्षरोपण।

हाम्रो काम मुख्यतः जिल्लाकै केही वडामा सीमित छ — प्रदेशभरि होइन। मधेश प्रदेशको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको सहयोगमा धन्की पोखरीमा निःशुल्क पाठेघरको मुखको क्यान्सर परीक्षण शिविर चलाएका थियौं। कुन वडामा के गर्छौं र के गर्दैनौं भन्ने विस्तृत विवरण धनुषाको गैरसरकारी संस्था: हामी के गर्छौं मा छ, र संस्थाको परिचय हाम्रो परिचय पृष्ठ मा।

धनुषाको पूरा दर्ता लगत कसरी झिक्ने

माथिको सूची पूरा होइन, र पूरा हुने दाबी पनि गर्दैन। आफ्नै जिल्लाको पूरा लगत चाहिएमा चार वटा बाटो छन्:

1. समाज कल्याण परिषद्को संस्था खोज।परिषद्को खोज पृष्ठ मा जिल्लाको ड्रपडाउनबाट “Dhanusa” छान्नुहोस्। आबद्धता नम्बर, संस्थाको नाम, ठेगाना, सम्पर्क व्यक्ति, फोन र काम गर्ने क्षेत्र एकै तालिकामा देखिन्छ। काम गर्ने क्षेत्रअनुसार पनि छान्न मिल्छ।
2. एनजिओ महासंघ नेपालको जिल्लागत सदस्य सूची। महासंघले जिल्लाअनुसारको सदस्य सूची स्प्रेडसिटमा राखेको छ; मधेश प्रदेश खण्डमा Dhanusa को छुट्टै फाइल छ। महासंघका अनुसार देशभर ६,७८१ संस्था यसका सदस्य छन्।
3. जिल्ला प्रशातन कार्यालय, धनुषा। संस्था दर्ता ऐन, २०३४ अन्तर्गत दर्ता र नवीकरण गर्ने आधिकारिक निकाय यही हो, र सबैभन्दा भरपर्दो अभिलेख यहीँ हुन्छ। कार्यालयको वेबसाइट मा फोन ०४१-४२०५१० र ०४१-४२००७५ तथा इमेल [email protected] उल्लेख छ। कार्यालय आइतबारदेखि शुक्रबार खुल्छ।
4. आफ्नै स्थानीय तह।धनुषामा १८ वटा स्थानीय तह छन्। कुनै संस्थाले तपाईंको नगरपालिका वा गाउँपालिकामा कार्यक्रम चलाउँदै छ भने त्यसको सम्झौता वा कार्यक्रम स्वीकृतिको अभिलेख सम्बन्धित कार्यालयमा हुन्छ। कुन संस्था वास्तवमै तपाईंकै वडामा सक्रिय छ भन्ने थाहा पाउने सबैभन्दा छिटो बाटो यही हो।

सूचीमा नाम देखिनुले के प्रमाणित गर्दैन

दर्ता भएको हुनु र सक्रिय हुनु फरक कुरा हुन्। कुनै पनि सूचीमा नाम भेटिएपछि यति कुरा थप हेर्नुहोस्:

• नवीकरण मिति। दर्ता प्रमाणपत्र पुरानो हुन सक्छ; आर्थिक वर्षअनुसारको पछिल्लो नवीकरण भएको छ कि छैन हेर्नुहोस्।
• लेखापरीक्षण प्रतिवेदन र वार्षिक प्रगति विवरण। यी कागज सर्वसाधारणले माग्न पाउँछन्। संस्थाको हिसाब: सामाजिक परीक्षण र वार्षिक प्रतिवेदन मा कुन कागज कसरी माग्ने लेखिएको छ।
• कार्यालय साँच्चै छ कि छैन। फोन उठ्छ कि उठ्दैन, ठेगानामा मान्छे भेटिन्छ कि भेटिँदैन — यो सानो जाँचले धेरै कुरा छुट्याउँछ।

मधेश प्रदेशभरिको फराकिलो सूची चाहिएमा मधेश प्रदेशमा काम गर्ने संस्थाहरूको सूची हेर्नुहोस्; संस्थासँग निवेदन दिने तरिका जनकपुर र धनुषाका समाजसेवी संस्थासँग कसरी सम्पर्क गर्ने मा छ।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

धनुषामा कति गैरसरकारी संस्था दर्ता छन्?

एउटा निश्चित सार्वजनिक सङ्ख्या कतै प्रकाशित छैन, र भेटिएका आँकडा पनि फरक-फरक वर्षका हुन्छन्। आधिकारिक गणना जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषाको दर्ता अभिलेख हो। समाज कल्याण परिषद्को खोजमा जिल्ला छानेर आबद्ध संस्था मात्र गन्न सकिन्छ — तर परिषद्मा आबद्ध नभई दर्ता मात्र भएका संस्था त्यसमा देखिँदैनन्।

कुनै संस्था साँच्चै दर्ता भएको हो कि होइन कसरी थाहा पाउने?

संस्थासँग दर्ता प्रमाणपत्र र पछिल्लो नवीकरणको प्रमाण मागे पुग्छ। शङ्का लागे प्रमाणपत्रको नम्बर टिपेर जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषामा फोन गरेर मिल्दो छ कि छैन सोध्न सकिन्छ।

म आफ्नै वडामा काम गर्ने संस्था खोज्दै छु — कहाँबाट सुरु गरौं?

वडा कार्यालयबाट। कुन संस्थाले तपाईंको वडामा कार्यक्रम चलाउँदै छ भन्ने जानकारी वडा सचिवसँग हुन्छ। जिल्लाभरिको सूचीबाट खोज्नुभन्दा यो छिटो र भरपर्दो हुन्छ।

यी संस्थामा स्वयंसेवा गर्न शुल्क लाग्छ?

स्थानीय दर्ता संस्थासँग सिधै जोडिँदा शुल्क लाग्दैन। शुल्क माग्ने “भोलन्टियर प्लेसमेन्ट” कम्पनी फरक कुरा हुन् — त्यसको विस्तृत व्याख्या स्वयंसेवक बन्ने संस्था धनुषा मा छ।

यो सूची पूरा छैन, र हामी त्यसलाई लुकाउँदैनौं। धनुषामै कार्यालय भएको, नवीकरण भइरहेको कुनै संस्था छुटेको छ भने हाम्रो सम्पर्क पृष्ठ मार्फत नाम, ठेगाना र वेबसाइट पठाउनुहोस् — माथिकै चार मापदण्डमा जाँचेर थप्नेछौं। गणेशमान चारनाथ वरिपरिको कुनै वडा, विद्यालय वा टोलले स्वास्थ्य शिविर, पानी परीक्षण वा सीप तालिमका लागि अनुरोध गर्न खोजेको हो भने पनि त्यही पृष्ठबाट लेख्न सक्नुहुन्छ।