स्वयंसेवक बन्ने संस्था धनुषा: कसरी जोडिने
धनुषामा स्वयंसेवा गर्न शुल्क, बिचौलिया वा विशेष कागजात चाहिँदैन। स्वयंसेवकले वास्तवमा के काम गर्छन्, कति समय लाग्छ, उमेर के चाहिन्छ, र शुल्क लिने 'भोलन्टियर प्लेसमेन्ट'सँग स्थानीय संस्थाको फरक के हो।
In this article (6)
स्वयंसेवक बन्ने संस्था धनुषामै खोज्दै हुनुहुन्छ भने सीधा जवाफ यो हो — शुल्क तिर्नुपर्दैन, बिचौलिया चाहिँदैन, र स्थानीय संस्थासँग सिधै सम्पर्क गर्न सकिन्छ। श्रीजनशील नेपाल गणेशमान चारनाथ नगरपालिका, धनुषामा दर्ता भएको गैरसरकारी संस्था हो। हाम्रा स्वास्थ्य शिविर, विद्यालय सहयोग र वृक्षारोपणजस्ता कार्यक्रममा सघाउन १६ वर्ष पूरा भएका जोसुकैले स्वयंसेवक फाराम भर्न सक्नुहुन्छ।
तल काम जस्ताको तस्तै लेखिएको छ — कुन दिन के गर्नुपर्छ, कति समय जान्छ, के चाहिँदैन, र नेपालबारे अंग्रेजीमा देखिने "volunteer in Nepal" का विज्ञापनसँग यसको के सम्बन्ध छैन।
गैरसरकारी संस्थामा स्वयंसेवक भएर वास्तवमा के गरिन्छ
स्वयंसेवाको ठूलो हिस्सा भाषण वा फोटो होइन — दर्ता, लाइन, कागज र पर्खाइ हो। धनुषामा हुने एउटा दिनभरको शिविरमा सबैभन्दा बढी खाँचो पर्ने काम यी हुन्:
- दर्ता र भीड व्यवस्थापन: नाम, उमेर, वडा टिप्ने; पालो मिलाउने; वृद्ध र गर्भवतीलाई अगाडि पठाउने।
- भाषा सहयोग: मैथिली बोल्ने सेवाग्राही र नेपाली वा अंग्रेजीमा कुरा गर्ने चिकित्सकबीच पुल बन्ने। यो क्षेत्रमा सबैभन्दा उपयोगी सीप यही हो।
- घरदैलो सूचना: शिविरभन्दा अघिल्लो दिन टोलटोलमा गएर मिति, ठाउँ र के-के निःशुल्क छ भन्ने जानकारी दिने।
- विद्यालयमा सहयोग: जनचेतना सत्रमा सामग्री बाँड्ने, सानो समूह मिलाउने, उपस्थिति टिप्ने।
- वृक्षारोपण र त्यसपछिको स्याहार: बिरुवा रोप्नु आधा काम हो; ट्री-गार्ड, पानी र मनसुनपछिको जाँच बाँकी आधा।
- तथ्याङ्क र फोटो: फारामलाई स्प्रेडसिटमा उतार्ने, कार्यक्रमको फोटो मिलाउने — यो घरबाटै गर्न सकिन्छ।
एउटा नियम सबैभन्दा माथि छ: बिरामीको नाम, रिपोर्ट वा जाँचको विवरण कहिल्यै फोटो खिच्ने वा सामाजिक सञ्जालमा राख्ने होइन। अनुमतिबिना कसैको तस्बिर पनि पोस्ट नगर्नुहोस्।
समय कति दिनुपर्छ
हप्ताको निश्चित घण्टा तोकिएको हुँदैन। काम कार्यक्रमसँग जोडिएको हुन्छ, र कार्यक्रमको आकार अनुसार समय फरक पर्छ:
| काम | कहाँ | समयको आकार |
|---|---|---|
| दर्ता, भीड व्यवस्थापन | स्वास्थ्य शिविर | प्रायः एक पूरा दिन |
| भाषा सहयोग | शिविर, घरदैलो | शिविर चलेसम्म |
| घरदैलो सूचना | वडा र टोल | आधा दिन |
| जनचेतना सत्र | विद्यालय | एक–दुई घण्टा |
| बिरुवाको स्याहार | सामुदायिक क्षेत्र | रोपेपछि बेलाबेला |
| तथ्याङ्क प्रविष्टि | घरबाट | केही घण्टा |
यही कारण विद्यार्थीलाई स्वयंसेवा मिल्दो हुन्छ — परीक्षा सकिएपछिको दुई दिन वा शनिबार मात्रै दिए पनि काम लाग्छ। आगामी कार्यक्रम कार्यक्रम पृष्ठमा हेर्न सकिन्छ।
उमेर, कागजात र शुल्क
हाम्रो स्वयंसेवक पृष्ठमा तोकिएका सर्त यति हुन्: कम्तीमा १६ वर्ष उमेर, समुदाय सेवाप्रति प्रतिबद्धता, शिक्षा र स्वास्थ्य कार्यक्रममा सघाउने इच्छा, सामान्य कुराकानीको सीप। कुनै शैक्षिक प्रमाणपत्र, सिफारिस वा शुल्क माग्दैनौँ। सक्कल नागरिकता वा प्रमाणपत्र कसैलाई बुझाउनु पर्दैन।
कुनै पनि संस्थामा जोडिनुअघि यी तीन कुरा जाँच्नुहोस्:
- दर्ता: संस्था दर्ता र नवीकरणको प्रमाणपत्र हेर्न माग्नुहोस्। शंका लागे जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषा (०४१-४२०५१०) मा सोध्न सकिन्छ।
- शुल्क: स्वयंसेवा गर्न पैसा माग्यो भने त्यो स्वयंसेवा होइन। तुरुन्तै पछि हट्नुहोस्।
- सम्पर्क व्यक्ति: कुन दिन, कति बजे, कहाँ पुग्ने र कसलाई भेट्ने — यो लिखित वा म्यासेजमै लिनुहोस्।
शुल्क लिने 'भोलन्टियर प्लेसमेन्ट'सँग फरक
गुगलमा अंग्रेजीमा खोज्दा देखिने अधिकांश परिणाम विदेशीलाई प्याकेज बेच्ने एजेन्सीका हुन्। उदाहरणका लागि एउटा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले नेपालका कार्यक्रममा एकपटकको २९९ अमेरिकी डलर दर्ता शुल्क र हप्ताको १५० देखि २७५ डलरसम्म लिन्छ, जसमा होमस्टे बसाइ, तीन छाक खाना, विमानस्थल पिकअप र ओरिएन्टेसन समावेश हुन्छ। जनकपुर वा धनुषाकै बासिन्दालाई यीमध्ये एउटै सेवा चाहिँदैन — घर यहीँ छ, भाषा आउँछ, बाटो थाहा छ।
यो बजारको अँध्यारो पक्ष पनि छ। नेपाली टाइम्सका अनुसार वर्षेनि करिब ३० हजार विदेशी यस्ता कार्यक्रममा सहभागी हुन्छन्, पर्यटक भिसामा स्वयंसेवा गर्नु प्राविधिक रूपमै गैरकानुनी भए पनि। देशका करिब ६०० दर्ता बालगृहमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी काठमाडौं, पोखरा, चितवन, भक्तपुर र कास्कीजस्ता पर्यटकीय क्षेत्रमा केन्द्रित छन्, र बालगृहमा रहेका १६ हजार बालबालिकामध्ये दुईतिहाइभन्दा बढीको कम्तीमा एक अभिभावक जीवितै छन्। नेपाली नागरिकलाई आफ्नै जिल्लामा स्वयंसेवा गर्न भने कुनै भिसा वा अनुमति चाहिँदैन। अंग्रेजीमा यही विषयको विस्तृत लेख यहाँ पढ्न सकिन्छ।
जनकपुर र धनुषाबाट जोडिने बाटो
- अनलाइन फाराम:स्वयंसेवक फाराम भर्नुहोस् — नाम, सम्पर्क र कुन दिन फुर्सद हुन्छ भन्ने लेखे पुग्छ।
- कार्यक्रम हेरेर: आफूलाई मिल्ने कार्यक्रम कार्यक्रम सूचीबाट रोजेर त्यही कार्यक्रमका लागि सम्पर्क गर्नुहोस्।
- वडा कार्यालयमार्फत: आफ्नो वडामा शिविर वा वृक्षारोपण हुँदा वडा सचिवलाई नाम टिपाइदिन भन्नुहोस्।
- क्याम्पस समूहबाट: विद्यार्थी हुनुहुन्छ भने चार-पाँच जनाको समूह बनाएर एकैपटक सम्पर्क गर्दा दिन मिलाउन सजिलो हुन्छ।
अहिले जोडिएका स्वयंसेवकहरू स्वयंसेवक पृष्ठमा छन्। संस्थाले कुन-कुन क्षेत्रमा काम गर्छ भन्ने यो संस्थाले चलाउने कार्यक्रमहरूमा र संस्थाको परिचय धनुषाको यो गैरसरकारी संस्थाबारे पृष्ठमा पाउनुहुन्छ।
प्रायः सोधिने प्रश्न
स्वयंसेवा गर्दा पैसा पाइन्छ?
पाइँदैन — स्वयंसेवा तलबी काम होइन। यात्रा खर्च वा खाजाको व्यवस्था कार्यक्रम अनुसार फरक हुन्छ, त्यसैले जानुअघि सम्पर्क व्यक्तिसँग स्पष्ट सोध्नुहोस्।
१८ वर्ष नपुगेकाले पनि गर्न सक्छन्?
सक्छन्। हाम्रो न्यूनतम उमेर १६ वर्ष हो। विद्यालयमा पढ्दै हुनुहुन्छ भने घरमा जानकारी दिएर मात्र आउनुहोस्।
प्रमाणपत्र पाइन्छ?
यो कार्यक्रम अनुसार फरक हुन्छ — कुनै आश्वासन दिनुअघि लिखित रूपमै सोध्नुहोस्। कुनै पनि संस्थासँग जोडिनुअघि प्रमाणपत्र दिने-नदिने कुरा पहिल्यै टुंग्याउनु राम्रो।
नेपाली राम्रोसँग लेख्न आउँदैन, मैथिली मात्र आउँछ — मिल्छ?
मिल्छ। धनुषामा मैथिली बोल्ने स्वयंसेवक शिविरमा सबैभन्दा काम लाग्ने व्यक्ति हुन् — सेवाग्राहीको कुरा बुझेर चिकित्सक वा प्राविधिकलाई भन्न सक्ने मान्छेबिना शिविर अड्किन्छ।
संस्था साँच्चै दर्ता छ कि छैन कसरी थाहा पाउने?
दर्ता प्रमाणपत्र र पछिल्लो नवीकरण हेर्न माग्नुहोस्; संस्थाले देखाउन मान्दैन भने त्यही नै जवाफ हो। जिल्ला प्रशासन कार्यालय, धनुषामा फोन गरेर पनि पुष्टि गर्न सकिन्छ।
अबको पाइला
आउँदो शिविर वा वृक्षारोपणमा दुई जना हात थपिँदा दर्ताको लाइन छिटो सर्छ र बिरुवा बाँच्ने सम्भावना बढ्छ। फुर्सद हुने दिन लेखेर स्वयंसेवक फाराम भर्नुहोस्, वा सिधै सम्पर्क पृष्ठबाट खबर गर्नुहोस् — अर्को कार्यक्रमको मिति र भेट्ने ठाउँ हामी पठाउँछौँ।
