निःशुल्क सीपमूलक तालिम आवेदन: कसरी र कहाँ दिने

निःशुल्क सीपमूलक तालिम आवेदन दिन प्रायः तीन कुरा पुगे हुन्छ: तोकिएको उमेर समूह (धेरैजसो सूचनामा १६ देखि ४५ वर्ष), तालिमले मागेको न्यूनतम पढाइ (कतै साक्षर भए पुग्ने, कतै कक्षा ८, कतै एसईई उत्तीर्ण) र कागजातको एउटा सानो फाइल — नागरिकताको प्रतिलिपि, शैक्षिक प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि र दुईदेखि चार प्रति पासपोर्ट साइजको फोटो। अर्को महत्त्वपूर्ण कुरा: यस्ता तालिमको आवेदन प्रायः अनलाइनबाट हुँदैन। तालिम सञ्चालन गर्ने प्राविधिक शिक्षालय वा कार्यालयको प्रशासन शाखामा आफैं गएर बुझाउनुपर्छ, र म्याद सूचना प्रकाशित भएको ७ देखि ३० दिनसम्म मात्र खुला रहन्छ।

निःशुल्क सीपमूलक तालिम आवेदन: एक नजरमा

तालिम दिने निकाय फरक भए पनि सूचनाहरूको ढाँचा उस्तै हुन्छ। तल भदौ २०८३ मा खुलेका विभिन्न सरकारी सूचनाहरूबाट देखिएको साझा ढाँचा राखिएको छ।

उदाहरणका लागि, ललितपुरको सामाजिक विकास कार्यालयले सिलाइकटाइ, ब्युटिसियन र बेकरी तालिममा १६–४५ वर्ष उमेर, ३९० घण्टा अवधि र प्रतिदिन रु. १०० खाजा खर्चको व्यवस्था गरेको थियो भने राष्ट्रिय व्यावसायिक तालिम प्रतिष्ठानले १८–४५ वर्ष तोकेको थियो (जीविका)। पाल्पाको मदनपोखरा प्राविधिक शिक्षालयको सूचनामा नागरिकताको प्रतिलिपि र ३ प्रति फोटो माग गरिएको थियो (जीविका)।

तालिमको लागि कागजात: फाइल पहिल्यै तयार राख्नुहोस्

सूचना निस्केपछि म्याद छोटो हुन्छ, त्यसैले यी कागजात एउटै फाइलमा तयार राख्नु व्यावहारिक हुन्छ:

• नागरिकताको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि — आफैंसँग नभएकाले पहिले वडा कार्यालयमा सम्पर्क गर्नुपर्छ
• शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र/लब्धाङ्कपत्रको प्रतिलिपि — कक्षा ८ वा एसईई माग गरेको तालिममा अनिवार्य
• पासपोर्ट साइजको फोटो ४ प्रति — केही सूचनाले २ वा ३ मात्र माग्छन्, तर ४ राख्दा काम बिग्रिँदैन
• लक्षित समूह खुल्ने कागजात — दलित, एकल महिला, विपन्न वा सीमान्तकृत वर्गमा पर्नुहुन्छ भने वडा वा स्थानीय तहबाट प्रमाणित सिफारिस
• अघिल्लो तालिमको प्रमाणपत्र — “उच्च” वा “advanced” तहका तालिममा ३९० घण्टे आधारभूत तालिम गरेको प्रमाणपत्र अनिवार्य हुन्छ

धनुषाबाट कहाँ आवेदन दिने

१. प्राविधिक शिक्षालय (सीटीईभीटी)

सीटीईभीटी मधेश प्रदेश कार्यालयले प्रदेशभर १२५ वटा संस्थालाई छोटो अवधिको सीप तथा जीविकोपार्जन तालिम सञ्चालन गर्न सूचीकृत गरेको छ। कार्यालय जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका–५, बसहिया रोडमा छ, फोन ९८५४०२११८२ र ९८५४०२११८३ (सीटीईभीटी मधेश प्रदेश कार्यालय)। धनुषाभित्रकै आङ्गिक शिक्षालय भनेको लक्ष्मीनियाँ गाउँपालिका–४, सपही स्थित बी.पी. मेमोरियल पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युट हो, फोन ९८५४०२९७३२ (विवरण)। कुन तालिम कहिले खुल्छ भन्ने अनिश्चित हुने भएकाले वर्षमा दुई–तीन पटक आफैं फोन गरेर सोध्नु सबैभन्दा भरपर्दो तरिका हो।

२. सामाजिक विकास कार्यालय र प्रदेश कार्यालयहरू

जिल्ला तहका सामाजिक विकास कार्यालयहरूले पनि सिलाइकटाइ, केश श्रृंगार, प्लम्बिङ र विद्युत जडानजस्ता तालिम आफैं सञ्चालन गर्छन्, र यिनका सूचना प्रायः कार्यालयको सूचनापाटी तथा स्थानीय तहमार्फत मात्र आउँछन् (जीविका)। आफ्नो पालिकाको सामाजिक विकास शाखामा नाम र नम्बर टिपाएर राख्दा सूचना छुट्ने सम्भावना घट्छ।

३. लघु, घरेलु तथा साना उद्योग प्रवर्द्धन केन्द्र (अनलाइन आवेदन)

घरमै उद्यम सुरु गर्न चाहनेका लागि यो सबैभन्दा सजिलो बाटो हो। केन्द्रले पोसाक सिलाइ, फेसन डिजाइन, हातेबुट्टा, ब्युटी सेवा, प्लम्बिङ, मोबाइल मर्मत, कम्प्युटर हार्डवेयर र बेकरीलगायत १९ विषयमा तालिम दिन्छ, र आवेदन अनलाइन पोर्टलबाटै पेस गर्न मिल्छ।

४. वडा कार्यालय र रोजगार सेवा केन्द्र

श्रम मन्त्रालय अन्तर्गतका व्यावसायिक तालिम केन्द्रहरू भैसेपाटी, बुटवल र इटहरीमा छन्, जहाँ जनरल मेकानिक्स, विद्युत जडान, प्लम्बिङ, कटाइ सिलाइ, मोबाइल मर्मत र हाउसकिपिङसम्मका तालिम चल्छन् (श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय)। घरबाट टाढा जान नसक्नेले भने आफ्नै पालिकाको रोजगार सेवा केन्द्रमा बेरोजगार सूचीकरण गराउनु उपयुक्त हुन्छ — सीप तालिमका कोटा बाँड्दा यही सूची हेरिन्छ।

तालिम मात्र होइन, तीन वर्षे पढाइको छात्रवृत्ति पनि

एसईई उत्तीर्ण भएर प्रि-डिप्लोमा वा डिप्लोमा गर्न चाहनेका लागि सीटीईभीटीको वर्गीकृत छात्रवृत्ति अर्को विकल्प हो। यसमा दलित, मुस्लिम, विपन्न र सीमान्तकृत समुदायका विद्यार्थीलाई निःशुल्क पढाइका साथै मासिक रु. ३,५०० निर्वाह भत्ता, वार्षिक रु. १,५०० यातायात र रु. २,५०० पोसाक खर्च दिइन्छ; आवेदन www.ctevtexam.org.np बाट निःशुल्क पेस गरिन्छ (जीविका)।

पहिल्यै सीप छ भने: सीप परीक्षण प्रमाणपत्र

वर्षौंदेखि सिलाइ वा मर्मतको काम गर्दै आउनुभएको छ भने नयाँ तालिम लिनुभन्दा राष्ट्रिय सीप परीक्षण समितिको परीक्षा दिएर प्रमाणपत्र लिनु बढी उपयोगी हुन सक्छ। तह १ का लागि सम्बन्धित पेसामा कम्तीमा एक वर्षको कार्यअनुभव (तालिम गरेको भए ६ महिना) चाहिन्छ, र शुल्क रु. ५०० छ; महिला, दलित, जनजाति र अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई रु. ४०० (जीविका)। यो निःशुल्क तालिम होइन — भएकै सीपको प्रमाणीकरण हो, जुन वैदेशिक रोजगारी र ठेक्कापट्टामा काम लाग्छ।

सरकारी आवेदन बन्द छ भने

सरकारी कोटा थोरै र म्याद छोटो हुन्छ। त्यसैले श्रीजनशील नेपालले गणेशमान चारनाथ क्षेत्रमा आफ्नै महिला सशक्तीकरण तथा सीप तालिम कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ, र डिजिटल मार्केटिङजस्ता कक्षा पनि चलाएको छ। कुन सीपले वास्तवमा आम्दानी दिन्छ र कुनले दिँदैन भन्नेबारे हाम्रो अनुभव यो लेखमा राखिएको छ — तालिम छान्नुअघि एकपटक पढ्नुहोस्, किनभने गाउँमा ग्राहक नभएको सीपले प्रमाणपत्र मात्र दिन्छ, काम दिँदैन।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

४५ वर्ष नाघेको छु, आवेदन दिन मिल्दैन?

धेरैजसो सरकारी सूचनाले माथिल्लो सीमा ४०–४५ वर्ष तोक्छन्। तर उमेर हद हरेक सूचनामा फरक हुन्छ, त्यसैले सूचना नपढी आफैं निष्कर्ष नझिक्नुहोस्। स्थानीय तह र गैरसरकारी संस्थाका तालिममा भने यस्तो कडा सीमा प्रायः हुँदैन।

पढाइ छैन भने तालिम पाइँदैन?

सिलाइकटाइ, ब्युटिसियन र बजार मागमा आधारित तालिममा साक्षर भए पुग्छ। केयर गिभर र अटो मेकानिक्सजस्तामा कक्षा ८, मोन्टेसरी र कम्प्युटरमा एसईई उत्तीर्ण चाहिन्छ।

तालिम गर्दा भत्ता पाइन्छ?

सधैं होइन। केही कार्यालयले प्रतिदिन रु. १०० खाजा खर्च दिन्छन्, केहीले परिषद्को नियमअनुसार खाजा खर्च मात्र। भत्ता पाइन्छ कि पाइँदैन भन्ने सूचनामै लेखिएको हुन्छ।

अनलाइनबाटै आवेदन दिन मिल्छ?

लघु, घरेलु तथा साना उद्योग प्रवर्द्धन केन्द्रको तालिममा मिल्छ। प्राविधिक शिक्षालय र सामाजिक विकास कार्यालयका अधिकांश तालिममा भने आवेदन कार्यालयमै गएर बुझाउनुपर्छ।

एकै पटक दुई ठाउँमा आवेदन दिन हुन्छ?

सूचनाले नरोकेसम्म हुन्छ, र कोटा थोरै हुने भएकाले दिनु नै बुद्धिमानी हो। तर छनोट भएपछि एकै समयमा दुई तालिम धान्न सकिँदैन भन्ने हेक्का राख्नुहोस्।

धनुषामा तालिमको सूचना खोज्दा अल्मलिनुभयो भने हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस् — कुन कार्यालयमा सोध्ने र कागजात कसरी मिलाउने भन्नेमा सहयोग गर्न सकिन्छ। हाम्रा आगामी कक्षामा नाम टिपाउन कोर्स दर्ता फारम भर्नुहोस्।